Astro Boy

เจ้าหนูอะตอม (หรือเจ้าหนูปรมาณู ในสมัยตีพิมพ์ในไทยครั้งแรก) เป็นผลงานโดยอาจารย์ โอซามุ เท็ตสึกะ ที่ได้รับการขนานนามเป็นเจ้าพ่อวงการการ์ตูนญี่ปุ่น (manga) ที่ทุกคนคงเคยได้ยินมาจนอาจจะเบื่อได้ จุดเด่นในงานของอาจารย์มีอยู่หลายปัจจัยด้วยกันตั้งแต่ลายเส้น ที่ตัวละครแต่ละตัวมีตาโตโดดเด่นเป็นเอกลัษณ์ มุกตลกท้องคัดท้องแข็งด้วยหลากหลายความฝืดแบบไม่ทันตั้งตัว แต่ที่สำคัญที่สุดคงหนีไม่พ้นจินตนาการเหนือผู้คนร่วมสมัย ที่ทำให้อาจารย์มีผลงานการ์ตูนมากกว่า 700 เรื่อง รวมจำนวนหน้าได้มากกว่า 150,000 หน้า

แต่ถึงแม้จะมีผลงานมากมายเพียงใด ผลงานที่ได้รับความนิยมในวงกว้างมากที่สุดก็หนีไม่พ้นเจ้าหนูอะตอม ด้วยตัวละครหุ่นยนต์ในร่างของเด็กชายสุภาพน่ารัก ผิดแผกไปจากจินตนาการภาพหุ่นยนต์ของผู้คนในสมัยนั้น จึงไม่แปลกที่จะสามารถครองใจผู้คนมากมาย เจ้าหนูอะตอมจึงถือเป็นผลงานชิ้นสำคัญ ที่ทำให้ชื่อของอาจารย์เป็นที่ยอมรับ

กระนั้นในคุยกันท้ายเล่ม ของหนังสือการ์ตูนเรื่อง Pluto ซึ่งเล่าถึงบทความไว้ในปี 1966 ซึ่งเขียนโดยอาจารย์เองว่า

“ผมถือว่าอะตอมคือผลงานที่ไม่ได้ความชิ้นหนึ่ง ผมเขียนมันขึ้นมาเพียงเพราะต้องการชื่อเสียงเงินทอง”

“จริง ๆ แล้ว ผมรู้สึกสนุกกับการเขียนเรื่องเจ้าหนูอะตอมเฉพาะในช่วง 2-3 ปีแรกเท่านั้น”

ฟังดูโหดร้ายทารุณ แต่ควรหรือไม่ควรก็เป็นสิทธิ์ของผู้แต่ง และแน่นอน ผู้เสพอย่างเรา ๆ ก็ย่อมมีสิทธิ์ที่จะเชื่อตามหรือเห็นต่างด้วยเช่นกัน

เสื้อยืดเจ้าหนูอะตอมส่วนใหญ่ในบ้านเรา มักจะเน้นลวดลายสีสันสดใสของตัวละครเป็นการหลอกล่อคุณหนู ๆ แต่ตัวด้านล่างนี้เน้นเพียงสัดส่วนโครงร่าง แล้วปล่อยให้เราได้จินตนาการว่า หน้าตาที่แท้จริงของเจ้าหนูอะตอมในใจเรานั้นจะเป็นเช่นไรกัน

อนึ่ง หากสนใจใคร่เปรียบเทียบผลงานของอาจารย์เท็ตสึกะ แล้วไซร้เชิญชวนหาอ่านงานที่ยังไม่เคยได้รับการตีพิมพ์ในไทยมาก่อน ได้ที่ Kinokuniya (ตอนนี้ลด 20% ตลอดเดือนกันยายน ) แนะนำ Ode to Kirihito เป็นพิเศษ

–
ที่มา – s65, Astro Boy, T-shirt culture, 29 กันยายน 2551. เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน.

ด้วยกลวิธีทางรหัสภาษา ผู้ส่งสารสามารถบรรจงกำจัดกลุ่มคนที่ไม่ต้องการออกไปจากวงจรสื่อสารได้ ให้เหลือเฉพาะผู้รับสารที่เลือกแล้วเท่านั้น ลายเสื้อยืดลายตัวในรายการนี้ แม้ทุกคนจะสามารถ ‘มอง’ มันได้ เมื่อถูกสวมใส่และแสดงในที่สาธารณะ แต่จะมีเพียงคนกลุ่มจำกัดเท่านั้น ที่จะ ‘เห็น’ สารบนเสื้อ … เพราะ, ในภาษาคอมพิวเตอร์ คำพูดหนึ่งจากลายเสื้อยืด :

“บนโลกนี้มีคนแค่ 10 แบบเท่านั้น พวกที่เข้าใจเลขฐานสอง และพวกที่ไม่เข้าใจ”

หากคุณไม่เข้าใจสาร ก็อาจจะเป็นเพราะว่าคนส่งไม่ได้ต้องการสื่อสารกับคุณ (เช่นในโฆษณาขายสินค้ากลุ่มเฉพาะ) หรือกระทั่งจะมองคุณเป็นโจ๊กเสียด้วยซ้ำ (เช่นประโยคคำพูดที่ยกตัวอย่างก่อนหน้า … 10 ในเลขฐานสอง มีค่าเท่ากับ 2 ในเลขฐานสิบหรือเลขระบบปกติที่เราใช้กัน)
–

L337 T-shirts

เสาร์-อาทิตย์ที่แล้ว มีการจัดงาน Barcamp Bangkok ขึ้นเป็นครั้งที่ 2 โดยจัดที่คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ สำหรับคนที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน Barcamp เป็นงานสัมมนาแบบไม่เป็นทางการ อาศัยแนวคิดที่ว่าให้คนมาอยู่รวม ๆ กัน เสนอหัวข้อที่จะพูด แล้วก็ให้คนโหวตเลือกหัวข้อที่อยากฟัง รายละเอียดเพิ่มเติมสามารถดูได้จากเว็บ barcampbangkok.org

ถึงแม้ภายนอกจะดูเป็นงานแนว ๆ IT แต่หัวข้อเรื่องที่มีในงานไม่จำกัดแนว ถ้าได้ไปในงาน จะได้เจอหัวข้อประเภท ขี่จักรยานไต่ภูเขา, พายเรือจากเชียงใหม่ถึงกรุงเทพ, หรือกระทั่งว่า จีบสาวญี่ปุ่นต้องทำยังไง

เนื่องจากว่ามันไม่จำกัดหัวข้อ ผมเลยเตรียมหัวข้อที่จะไปพูดเป็นเรื่องเกี่ยวกับเสื้อยืด ในหัวข้อที่ว่า L337 T-shirts

คำว่า L337 เป็นวิธีการเขียนแบบกวน ๆ ของคำว่า LEET ซึ่งแผลงมาจากคำว่า Elite อีกทีนึง (ภาษาวัยรุ่นฝรั่งเค้า) ถ้าให้แปลเป็นไทย คงได้อารมณ์ประมาณ “เมพขิงขิง” อะไรทำนองนั้น ซึ่งในสไลด์นี้ ก็เป็นการรวบรวมเอาเสื้อยืดขำ ๆ แบบที่เหมาะกับชาว geek มาให้ดูกัน

หลายแบบ มีคนก๊อปเอามาทำขายในบ้านเราเหมือนกัน เดินตามอนุสาวรีย์ชัยฯ หรือแถวข้าวสาร มองหาดูดี ๆ ก็พอจะมีให้เห็นบ้าง

–
ที่มา – pittaya, L337 T-shirts, T-shirt culture, 8 กันยายน 2551

(bact’ ลงทะเบียนไว้ว่าจะไปอ่านปุ่มบนไมโครเวฟในรี้ดแคมป์ ตอนนี้เจ้าตัวยังไม่แน่ใจ อาจจะเปลี่ยนเรื่อง – ใครยังไม่มีเรื่องก็ไม่ต้องกังวล ลงทะเบียนไปก่อนได้ บางทีเราอาจจะไปนึกออกในตอนบ่ายวันที่ 29 ก็ได้ ไม่เห็นจะเป็นไรนิ)
–

เรามีอะไรบางอย่างจะพูด

บีบีซี ช่องทีวีสาธารณะของสหราชอาณาจักร พาไปคุยเรื่องประวัติทีเชิร์ตกับ Caryn Franklin นักเขียนแฟชั่น ถึงคำขวัญในทีเชิร์ต วัฒนธรรมการแสดงออก แสดงความคิดจุดยืนทางการเมืองผ่านข้อความบนทีเชิร์ต “เรามีอะไรบางอย่างจะพูด.”

แคทเทอรีน แฮมเนต (Katharine Hamnett) นักออกแบบชาวอังกฤษ ทำให้สิ่งเหล่านี้ชัดเจนยิ่งขึ้นในวัฒนธรรม เมื่อเธอสวมทีเชิร์ตตัวโคร่งสกรีนคำขวัญ “58% DON’T WANT PERSHING” เข้าพบ มาร์กาเรต แทตเชอร์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เพื่อประท้วงความคิดที่จะตั้งฐานมิสไซล์ในเกาะอังกฤษ วงดนตรีป๊อปหลายวงร่วมขบวนทีเชิร์ตคำขวัญนี้ ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือวงยอดนิยมอย่าง WHAM! ที่สวมเสื้อสกรีนคำขวัญ “CHOOSE LIFE” และแสดงมันอย่างชัดเจนในมิวสิควิดีโอเพลง “Wake Me Up Before You Go Go” (อันดับหนึ่งยูเคชาร์ต) คำขวัญดังกล่าวเพื่อรณรงค์ต่อต้านการใช้ยาเสพติดและการฆ่าตัวตาย

และไม่ใช่เพียงแคทเทอรีนเท่านั้นที่มีอะไรบางอย่างจะพูด ประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาในวัฒนธรรมทีเชิร์ตแสดงให้เราเห็นแล้วว่า

“พวกเราทุกคนมีอะไรบางอย่างจะพูด”

–

เราสวมอะไร เราก็ ‘เป็น’ อย่างนั้น

ทีเชิร์ตคัลเจอร์ บล็อกกลุ่มน้องใหม่ เปิดทำการเมื่อ 27 ก.ค. 2551 สด ๆ

บล็อกที่พยายามจะเขียนเกี่ยวกับเสื้อยืด และวัฒนธรรมที่อยู่เบื้องหลังการใส่เสื้อยืด

“คุณบริโภคอะไร คุณก็เป็นอย่างนั้น” คำพูดนี้ใช้ได้กับเสื้อยืดพิมพ์ลายเช่นกัน

สมมติว่าคุณกำลังใส่เสื้อยืดอยู่ตัวหนึ่ง (หรือถ้าคุณใส่มันอยู่จริง ๆ ก็ดี จะได้ไม่ต้องสมมติให้ยุ่งยาก) คุณสะดุดตาเสื้อตัวที่คุณกำลังใส่อยู่นี้เพราะอะไร ? ทำไมถึงไม่เป็นตัวอื่น ๆ ในร้าน ? ทำไมวันนั้นคุณถึงเลือกเสื้อตัวนี้ ? กระทั่งว่ามันเป็นเสื้อแจกฟรีก็เถอะ แต่ในสถานการณ์อะไร คุณอยู่ในวงสังคมแบบไหน จึงได้รับเสื้อตัวนี้มา ? แล้วทำไมวันนี้คุณเลือกใส่เสื้อตัวนี้ ?

มีอะไรในหัวคุณที่บอกให้คุณทำอย่างนั้นไหม ?

จริงอยู่ที่ว่าเสื้อผ้าทุกชนิดทุกชิ้นที่คุณสวมใส่ ล้วนบอกความเป็นตัวคุณ แต่เสื้อยืดพิมพ์ลายนั้นดูจะบอกอะไรได้ชัดเจนกว่าเสื้อผ้าชิ้นอื่น ด้วยความที่มันมีพื้นที่เว้นไว้ให้เติมคำลงในช่องว่างมากกว่า ทั้งยังอยู่ในตำแหน่งสายตากว่า จึงไม่แปลกอะไร ที่หลายคน-อย่างรู้ตัว-ใช้พื้นที่บนหน้าอกและแผ่นหลังของตัว ประกาศแนวคิดของตนสู่สาธารณะอย่างชัดแจ้ง ทำตัวเองเป็นป้ายโฆษณาเคลื่อนที่-อย่างจงใจ-พาแนวคิดที่ประกาศบนเสื้อไปปะทะกับสายตามากมายในพื้นที่สาธารณะที่ตนเดินทางผ่าน ไม่ว่าจะเป็นมุขตลกร้ายเสียดสี คำพูดกวน ๆ แนวสติ๊กเกอร์ท้ายรถ หรือสารทางการเมือง

เวลาที่เราหยิบเสื้อยืดพิมพ์ลายตัวหนึ่งขึ้นมาใส่ เราจึงไม่ได้พิจารณาเพียงว่าเหมาะกับกางเกงและเสื้อผ้าชิ้นอื่นหรือไม่ แต่พิจารณาไปต่อว่า พื้นที่สาธารณะที่เราจะต้องไปในวันนั้น ผู้คนรอบ ๆ จะมีปฏิกิริยาต่อสารบนเสื้อยืดอย่างไร แม้กับเสื้อผ้าปกตินั้นเราก็คิดถึงข้อนี้ด้วย เช่น ไม่เลือกเสื้อสีสดไปพิธีศพ แต่ด้วยมิติของสารบนเสื้อยืดพิมพ์ลายที่มีมากกว่าสีและทรง การพิจารณาของเราต่อเสื้อยืดพิมพ์ลายตัวหนึ่งจึงซับซ้อนยิ่งกว่าธรรมเนียมปฏิบัติเรื่องสีกับพิธีกรรมที่ค่อนข้างตายตัว ไปสู่เรื่องสารกับความเชื่อในสังคมที่ลื่นไหลเปลี่ยนแปลงกว่า เสื้อยืดพิมพ์ลายตัวเดียวกันอาจใส่ขึ้นรถเมล์เมื่อปีที่แล้วได้ แต่ในปีนี้ไม่ได้

กับเสื้อผ้าแบบมาตรฐานจากโรงอุตสาหกรรม ด้วยสีและทรงที่มีจำกัด ความเป็นปัจเจกนั้นถูกกลบด้วยความ ‘เหมือน ๆ กัน’ ของเสื้อผ้า แต่ด้วยลายพิมพ์บนเสื้อยืด ความเป็นปัจเจกถูกขับผลักออกมาจากฝูงชนได้ และเมื่อใดที่คุณรู้ตัวว่าได้เลือกที่จะยืนอยู่แถวหน้า คุณก็เตรียมใจที่จะเผชิญกับการปะทะที่อาจเกิดขึ้นได้ ไม่ว่าคุณจะรู้สึกยิ้มน้อยยิ้มใหญ่เมื่อได้ยินคนที่เดินสวนซุบซิบถึงลายบนเสื้อว่าน่ารักหรือกวนดีจัง หรือรู้สึกถูกคุกคามเมื่อเห็นสายตาคนจ้องมองที่หน้าอกคุณสลับกับมองหน้าคุณ สารบนเสื้อของคุณได้ทำหน้าที่ของมันอย่างต่อเนื่องตลอดเวลา – สื่อสาร

ติดตามวัฒนธรรมเสื้อยืดได้ที่ tcult.wordpress.com
(สนใจอยากแจม ร่วมเขียน แจ้งได้ที่บล็อกดังกล่าว หรือ ทวิตเตอร์ @pittaya)

–
ที่มา – bact’, เรามีอะไรบางอย่างจะพูด, T-shirt culture, 7 สิงหาคม 2551 และ bact’, เราสวมอะไร เราก็ ‘เป็น’ อย่างนั้นCulture Lab etc., 30 กรกฎาคม 2551